Ma'daniyat ТӘРБИЯ (рәўият)

ТӘРБИЯ (рәўият)

0
ТӘРБИЯ (рәўият)

Мусылманлар халипасы Харун ар-Рашид халықтың жасаў жағдайын көриў ушын әпиўайы кийинип, мал базарын айланып жүрсе, бир қассап базардағы қойдың баҳасын сорапты.

Сатыўшы қассапқа:

-Жигирма теңге,-депти.

Қассап буны еситип:

-Қойыңыздың 14 кило гөши, 4,5 кило майы бар.Оның нарқы 15 теңге ғана болады,-депти ҳәм қойды алмай кетипти.

Халипа ләшкерлеринен бирине қойды сатып алыўды, екиншисине қассаптың изинен барыўды буйырыпты. Базардан қайтқан соң қойды сойыпты ҳәм қассап айтқандай-ақ, қойдан 14 кило гөш ҳәм 4,5 кило май шыққанын көрип ҳайран қалады.

Қассапты таўып әкелипти ҳәм оған және еки қошқарды көрсетип, буларда қанша гөш ҳәм май барын сорайды... Қошқарлар сойылғаннан соң қассап айтқан гөш, май шығыпты.

Қассапқа қайыл қалған халипа оған дүнья илимлеринен сораўлар береди. Лекин, қассаптың геллеси бул тараўлардан бос еди... Сонда халипа депти:

-Ҳәй, қассапзада! Буншама өмирди тек қассапшылықтан ибарат деп түсингениң неси екен? Қәне сенде ўатанға муҳаббат, халқыңа муҳаббат деген туйғылар? Ҳадал менен ҳарамның парқына да жетпейсең?

Халипа жар шақыртырып, дағаза етипти:

-Бул қассап сонша зейни, сонша қәбилети бола турып дүньялық илим алмағаны, ҳадал-ҳарамның парқына бармағаны ушын басқаларға ибрат болсын деп, келеси жума күни оны дарға астыраман!

Халайық бул ҳүкимнен разы болып, оның әдиллигин тән алыпты.

Ертеңине халипаның қабыллаўына еки жас жигит кирип келипти. Халипа олардың тәртип-тәрбиясын көрип: «Перзентиң болса усылардай болсын» деп ойлап қойыпты.

Жигитлер халипадан сөйлеўге рухсат сорапты ҳәм рухсат алғаннан соң:

-Әзийз халипамыз, әўеле бизиң бир қасық қанымыздан кешиң... Биз өлимге ҳүким етилген қассаптың улларымыз. әкемизден сораған саўалларды бизден сорасаңыз...

Халипа балаларды узақ саўалға тутып, олардағы илим, жетикликти сезип, күшлирек алымларды шақырып, илимий мәжилис өткереди. Балалардың зейнине, билимданлығына қайыл болып:

-Сизлерге рахмет, лекин атаңызға шығарылған ҳүким ҳәммеге мақул болған ҳәм көпшиликке ибрат болсын...

Сонда қассаптың үлкен улы:

-Ҳүрметли жәмәәт, бала-ылай, ата-ана-гүлал емеспе? Перзент анадан уры, залым яки жалатай болып туўылмайды ғой. Оны тәрбиялаўшы ата-ана ҳәм    сыртқы орталықдур. әкемизге шығарған ҳүкимди әкемизге емес, оның әкесине шығарыў керек еди. Әкемиз пақыр өзи илимсиз болса да бизиң илимли, мәдениятлы, тәрбиялы болыўымызға шараят жаратты. Әкемиз алғыслаўға ылайықлы инсан деп ойлайман,-деди. 

Халипа узақ ойланып қалды ҳәм былай деди:

 -Ҳей, ўәзирим, сен енди дем алысқа шығасаң! Ендигиден былай усы бала мениң  ўәзирим болсын! Ҳей, жаллат, қассапты алып кел, үстине зер шапан жабыңлар, бул елге ибрат болсын! Себеби, бизиң келешегимиз-перзентлеримиз. Бала тәрбиялаўдағы мийнетлери ушын қассап буған ылайықлы. Қассаптың атасы тири болса, алып келиң. Өлген болса гөри үстине отыз дүрре урың! Себеби, бул қассап та жаслығында зейинли болған. Әкеси оған қассапшылықтан басқа ҳеш нәрсе үйретпеген,-деп ҳүкимин өзгертипти дейди. 

Таярлаған: Ҳ. АСЕНОВА